Multipresentacións de 55 mentiras sobre a lingua galega

En Lugo, Librería Trama

venres, 5 de febreiro, ás 20.30 horas

____________

A plataforma a prol da defensa e promoción da lingua galega ProLingua presentará o próximo venres 5 de febreiro a súa primeira publicación titulada 55 mentiras sobre a lingua galega, coordinada polo profesor da Universidade de Vigo Xosé-Henrique Costas.
Esta publicación pretende ser un argumentario sinxelo e clarificador, ao tempo que sólido e rigoroso, que axude a sociedade galega a comprender e superar aquelas valoracións e interpretacións subxectivas, ideoloxizadas desde unha óptica exclusivamente partidista, erróneas ou perversas que perseguen o obxectivo de actuaren de freo ao camiño da necesaria reposición e normalización de usos para a lingua galega no seo da súa sociedade.
Co gallo de ofrecer unha análise dos prexuízos máis comúns que difunden os negacionistas do idioma, sae publicado este esperado libro útil, unha obra rigorosa que, paseniño e cun ton distendido, avanza até desmontar por completo, unha por unha, as principais falacias que ao correr da historia se veñen vertendo sobre a lingua galega, facendo fincapé naquelas que, por diversas razóns que tamén o libro pon de relevo, a día de hoxe teñen un maior calado na sociedade.
Xa que logo, podemos falar desta publicación como dunha reacción organizada, limpa e contundente contra as difamacións daqueles que, por complexo, mesquindade ou ambas as dúas cousas, só buscan o esmorecemento da lingua propia de Galicia, o galego.
Nos próximos días ofreceremos neste blogue cumprida información da multipresentación que deste libro se fará simultaneamente en máis de medio cento de localidades espalladas polo noso país –todas as cidades e principais vilas-, polo Estado español –Ponferrada, Madrid, Barcelona, Vitoria/Gasteiz e Trintxerpe- e no estranxeiro – Tübingen, Buenos Aires, Lisboa, Tel Aviv, Nova York, Bethelem, Nablús, París, Saraievo, Londres, Bruxelas e Copenhague. Unha relación de puntos de encontro e presentación longa e aberta, pois a recepción a esta iniciativa por parte da sociedade está a ser altamente positiva e comprometida.

Volvo en seguidiña

Se non estou nesta casa é que estou nestoutra

Lenda do roubo de órganos

Lección de anatomía do Profesor Willem Roell, por Cornelis Troost

Aló polo ano 1768 máis de 15.000 persoas asaltaron a Escola Médica de Lyon, crendo que había cirurxáns que roubaban nenos para disecalos. Rumoreábase que os membros da Congregación dos Oratorianos tiñan escondido un príncipe cun só brazo e que todas as noites raptaban nenos para cortarlles un brazo, a ver se lle servía ao príncipe. A intervención da policía provocou 6 mortos e 25 feridos.Douscentos anos despois, en 1994, na cidade de Guatemala circulou o rumor de que aparecían cadáveres de nenos pobres polas rúas, vítimas de estranxeiros “gringos robachicos” que lles extraían os órganos. Houbo graves incidentes e a policía tivo que protexer da xente e sacar clandestinamente do país á americana Melissa Larson.

Na cidade de Lugo tamén se conta a historia dunha parella que ao saír dun almacén rexentado por chineses no polígono industrial do Ceao, na hora de peche, a muller decatouse de que esquecera o bolso dentro e volveu por el. Cando entrou atárona, metérona nun lugar escuro e déronlle unhas pastillas para adormentala. Cando ao rapaz lle pareceu que a súa noiva tardaba demais chamou no almacén pero dixéronlle que alí non había ninguén; entón chamou a policía para que fosen ver o que pasara. Cando a polícia conseguiu entrar viu un grupo de cinco chineses ao redor da moza que estaba tirada no chan, inconsciente, preparada para estirparlle os órganos. A historia remata dicindo que a policía precintou o almacén e detivo aos implicados.

Rumor, lenda urbana e xenofobia Os trasplantes de órganos comezaron a ter éxito a partir dos anos 50 do séc. XX , e nunca se probou que ningún dos casos que causaron alarma social en calquera parte do mundo fose certo. Na Francia das primeiras décadas do s. XX eran moi populares as lendas que referían o roubo de mulleres en tendas de lencería rexentadas por xudeos para forzalas a prostituirse e en Italia contábase de raptos de nenos para o tráfico de órganos. A finais do s. XX e na primeira década do XXI, en España, Portugal e noutros países do mundo, popularizouse por vía oral, através da prensa e de internet a mesma lenda coa variante de que agora sucede nunha tenda rexentada por orientais. A aparición e difusión deste tipo rumores, nunca certos, constitúen unha reacción da nosa sociedade fronte ao fenómeno da implantación das tendas de chineses e son produto do medo ao diferente. Só iso.
© Antonio Reigosa

POLAFÍA EN SAN CIBRAO (CERVO)

Museo Provincial do Mar
Sábado, 12 de decembro 2009, ás 7 da tarde
HISTORIAS SALGADAS
Coa participación de veciñas e veciños de San Cibrao, do concello de Cervo e arredores, co seu saber contar e cantar.
Música: Antón Castro
Rimas de Isidro Novo, Xoán Neira e Paco Rivas
Co patrocinio da Área de Cultura da Vicepresidencia Primeira da Deputación de Lugo e a colaboración da As. Cultural Mariña Patrimonio e a Rede Museística Provincial.
------------------------
As polafías son unha proxecto da Asociación de Escritores en Lingua Galega (AELG), coordinado polo Vogal de Literatura de Tradición Oral, Antonio Reigosa, que conta coa colaboración de diversas asociacións e institucións.A palabra polafía é un neoloxismo referido ás reunións ou veladas de carácter festivo con contidos literarios e musicais, e ten como obxectivo primordial o de poñer en valor e rescatar do esquecemento o valioso patrimonio oral, literario e musical, galego. O termo polafía quere reunir no seu significado o mellor dos diferentes matices e acepcións de vellas palabras (polavilas, fías, fiadas, fiandóns, seráns,...) con semellantes contidos. A principal diferenza, en canto ao desenvolvemento, daquelas xuntanzas de antigo co desta nova proposta é que agora podemos, e debemos, axudarnos das novas tecnoloxías, desde os aparellos de gravación, que favorecen o arquivo e estudo do recompilado, ata o uso de novas tecnoloxías, caso de internet, que poden contribuír a unha ampla difusión deste patrimonio.O formato das polafías require a presenza dun mantedor, divulgador ou especialista que introducirá e comentará as principais características das pezas e xéneros literarios amosados, dun recitador de poesía anónima ou de autor de feitío popular; dun músico, que interpretará romances, coplas ou cantares de raiceiras tradicionais. Sen embargo, o elemento humano transcendental e imprescindible no desenvolvemento de cada polafía constituírano os homes e mulleres, narradores, cantadores, romanceadores...etc, veciñas e veciños de cada lugar onde se desenvolva a polafía, pois eles son os auténticos protagonistas, os que xenerosamente transmiten o seu saber.O que suceda nas polafías será gravado e logo difundido a través da web da AELG, na súa Sección de Literatura Oral.As polafías terán unha duración aproximada de arredor de 90 minutos

Polafía en Cabreiros, Xermade (Lugo)

CASA-ESCOLA DE CABREIROS, XERMADE (LUGO)
Sábado, 28 de novembro de 2009, ás 7 da tarde.
Intervirán:
ISIDRO NOVO
XAVIER BLANCO
Veciñas e veciños de Xermade e arredores, para contar e contar, para conversar e escoitar.

ENTRADA LIBRE

Organiza. AELG (Asociación de Escritores en Lingua Galega)

Patrocina: Área de Cultura da Deputación de Lugo.

Colaboran: Asociación de Veciños de Cabreiros.

__________As polafías son unha proxecto da Asociación de Escritores en Lingua Galega (AELG), coordinado polo Vogal de Literatura de Tradición Oral, Antonio Reigosa, que conta coa colaboración de diversas asociacións e institucións.A palabra polafía é un neoloxismo referido ás reunións ou veladas de carácter festivo con contidos literarios e musicais, e ten como obxectivo primordial o de poñer en valor e rescatar do esquecemento o valioso patrimonio oral, literario e musical, galego. O termo polafía quere reunir no seu significado o mellor dos diferentes matices e acepcións de vellas palabras (polavilas, fías, fiadas, fiandóns, seráns,...) con semellantes contidos. A principal diferenza, en canto ao desenvolvemento, daquelas xuntanzas de antigo co desta nova proposta é que agora podemos, e debemos, axudarnos das novas tecnoloxías, desde os aparellos de gravación, que favorecen o arquivo e estudo do recompilado, ata o uso de novas tecnoloxías, caso de internet, que poden contribuír a unha ampla difusión deste patrimonio.

Polafía en Neda

CASA DAS PALMEIRAS-NEDA

Sábado, 21 de novembro de 2009, ás 7 da tarde

Intervirán: Veciñas e veciños de Neda que queiran contar, cantar e conversar

Rimas populares, por Isidro Novo

Lendas de Neda e arredores, por Antonio Reigosa

Actuación do grupo de música tradicional "Zoar do vento"

ENTRADA LIBRE

Organiza. AELG (Asociación de Escritores en Lingua Galega)

Patrocina: Consellería de Cultura.

Colaboran: Concello de Neda e Casa da Cultura de Neda

Angel Rivas Veiga

Ángel Rivas Veiga naceu no medio doutros cinco irmáns o 1 de novembro de 1924 no lugar de Eirexúa, parroquia de Xudán, concello da Pontenova (Lugo). Aquí naceu e aquí residiu ata que casou, hai agora uns doce anos, e se trasladou a Orxás, en Pousada, concello d'Pastoriza, que é onde vive, gozando dunha envexable saúde, na compaña da súa muller, pasando o tempo entre o coidado dun horto primoroso e as excursións programadas para os da súa idade. A Ángel coñecémolo en 1996, cando os do Equipo Chaira andabamos cos traballos de campo para o Inventario de contos e lendas e outras manifestacións da literatura de tradición oral do concello de Pontenova. Recibiunos na súa casa de Eirexúa unha tarde de outono, convidounos a sentar arredor da cociña de ferro, e aos poucos xa estaba engaiolándonos coa súa sabedoría. Paseniño comezou a narrar uns fermosísimos contos que aprendera cando mozo, escoitados duns e doutros, sobre todo do seu pai, nas polavilas que se facían entón nas casas da aldea para mellor pasar as noites de inverno. Aqueles contos que os estudosos da materia chaman marabillosos ou ordinarios coma O Castelo de Irás e Non Volverás, O fardelo e a manta, O ferreiro e o demo, A gaita máxica...e outros moitos que despois publicamos no libro Polavila na Pontenova. Lendas, contos e romances (Lugo, 1998). Logo, estudando de vagar aquel tesouro literario, descubrimos que as versións dalgúns son únicas e as doutros constitúen unha aportación notable entre as que se recompilaron en Galicia e en toda a Península. Aquel día, e outros de despois que nos reunimos con el, tivemos a sorte de coñecer un mestre humilde, de gozar do saber dun exemplo vivo de narrador oral que aprendera o oficio, sen querer, escoitando aos vellos contadores da súa aldea. A vida, a longa e saudosa vida de Ángel Rivas, deulle para ir vinte veráns seguidos segar a Castela, sempre á mesma casa, primeiro como mozo e logo como maioral. Traballou en mil e unha obras, na construcción de estradas e no campo, e ata quixo ser frautista e gaiteiro, pero non acabaron de entenderse instrumento e instrumentista.Como narrador oral, Ángel Rivas, é un mestre de voz rexa e pausada, dominador dos rexistros e das reiteracións inherentes á comunicación oral. Escoitalo é ter o privilexio de recuar aos tempos nos que a literatura só circulaba escrita coa boca e lida cos oídos. Ángel, aínda que só momentaneamente, chegou a vivir do conto. Nunha das xeiras laborais traballou ao servizo dun panadeiro e houbo ocasións en que o patrón lle encargou ir contar contos ao seu fillo pequeno, doente no leito. Mágoa que non lle durase aquela ocupación; os calores de a carón do forno non lle sentaban e tivo que mudar de oficio. O que máis perdeu no cambio foi o fillo do panadeiro. A UNESCO na Convención para a Salvagarda do Patrimonio Inmaterial (outubro de 2003) acordou instar aos estados membros á creación de sistemas nacionais para a identificación e o recoñecemento dos chamados Tesouros Humanos Vivos, individuos que posúen en sumo grao os coñecementos e técnicas necesarias para interpretar ou recrear determinados elementos do patrimonio cultural inmaterial e así garantir que os seus saberes se perpetúen, transmitan e divulguen entre as novas xeracións.

Ángel Rivas Veiga é o único narrador oral galego escollido para o proxecto “La memoria de los cuentos”, patrocinado pola Sociedad Estatal de Conmemoraciones Culturales no que participan só 8 narradores orais de todo o Estado. Consta dun documental conducido polo escritor Antonio Rodríguez Almodóvar e máis dunha publicación cos contos e datos biográficos dos narradores.

Ángel Rivas Veiga é un Tesouro Humano Vivo; só falta que as institucións competentes fagan o posible por recoñecerllo.

O lobishome de Vilarello de Donís

José Mª Carricoba remitiunos a seguinte lenda. Nunha casa de Vilarello de Donís, concello de Cervantes, ordenaron contratar un criado, mais o mozo que lles pareceu axeitado puxo como condición ter as noites libres. Aceptaron; o criado de día traballaba e pola noite desaparecía.O amo desconfiaba e unha noite seguiuno, e viu como, logo de envorcallarse nunha poza, volvíase lobo e daba en oulear. Amo e criado miráronse de fronte pero nada se dixeron.Á noite seguinte o amo díxolle ao criado:

—Que é o que che pasa para andares desa maneira?E o criado respondeulle:
—Non se che ocorra volver tras min, que te papamos!

—Pero, ho, non hai forma de saíres desa situación? Non vas estar así toda a vida!

—Non ten remedio; estou encantado

—E non hai maneira de te desencantar?

—Hai, pero non vas ter valor para facelo.

—Di, a ver!

—Mira, cando me enlouce na poza dáme unha fouzada no lombo, ata que sangre... Pero non vas ter valor!Para a noite seguinte, o amo foi e fíxolle a ferida coa fouce no lombo e sangrou, e o criado deixou de andar de lobo. Nunca máis marchou da casa de noite.
Os licántropos
Licántropo é a persoa que imaxina ou que por efecto de meigallos se transforma en lobo, un mito moi antigo, de difusión universal; un delirio que moitas cavilacións leva causado a psiquiatras e xuíces, como testemuñan a literatura e o cine. Ao lobishome nada lle fai dano, nin as armas cortantes nin as de fogo e só se conseguimos facerlle sangue ou queimarlle a pel de lobo que o cobre poderemos desencantalo.
Ilustración de X. Manuel Segade Rivas

_______
© Antonio Reigosa / correo@galiciaencantada.com / http://www.galiciaencantada.com/
Artigo publicado no xornal El Progreso (11-10-09). Serie: Lugo Encantado

Presentación do documental: Monte do Seixo. A montaña máxica